Có lẽ đã có lúc bạn từng mơ ước được đồng hành cùng những tâm hồn non nớt, giúp các em vượt qua giông bão tuổi thơ để trưởng thành mạnh mẽ? Tôi hiểu cảm giác ấy lắm, vì chính tôi cũng từng đứng trước ngã rẽ sự nghiệp, tự hỏi liệu con đường trở thành chuyên viên tư vấn tâm lý trẻ em có phải là lựa chọn đúng đắn để tái khởi động.
Thật lòng mà nói, nhìn vào thực tế hiện nay, nhu cầu về chuyên gia tâm lý cho trẻ em ở Việt Nam đang tăng lên đáng kể, thậm chí còn “khát” người đến mức báo động.
Áp lực học tập, môi trường xã hội thay đổi nhanh chóng khiến nhiều bé gặp khó khăn về tinh thần, từ lo âu đến trầm cảm, mà đôi khi cha mẹ lại không biết làm sao để giúp con mình.
Tôi tin rằng, đây chính là thời điểm vàng để những trái tim nhiệt huyết như chúng ta quay trở lại, hoặc bắt đầu hành trình đầy ý nghĩa này. Công việc không chỉ mang lại giá trị nhân văn sâu sắc mà còn mở ra vô vàn cơ hội phát triển nghề nghiệp vững chắc đấy các bạn ạ.
Hãy cùng tôi tìm hiểu kỹ hơn về những bước đi cần thiết và những điều thú vị đang chờ đón trong thế giới tâm lý trẻ thơ nhé.
Chào các bạn thân mến của tôi,Bạn có biết không, cứ mỗi ngày trôi qua, tôi lại nhận được hàng chục, thậm chí hàng trăm tin nhắn từ các bậc phụ huynh, giáo viên, hay chính các bạn trẻ đang băn khoăn về những vấn đề tâm lý.
Sự bùng nổ nhu cầu: Tại sao tâm lý trẻ em lại “nóng” đến vậy ở Việt Nam?
Áp lực vô hình đè nặng đôi vai bé nhỏ
Bạn có thấy không? Xung quanh chúng ta, ngày càng nhiều phụ huynh than thở về việc con mình gặp khó khăn trong học tập, giao tiếp, hay thậm chí là những biểu hiện lo âu, trầm cảm.
Những con số thống kê cũng không biết nói dối đâu nhé, theo UNICEF, khoảng 10-29% trẻ em và trẻ vị thành niên tại Việt Nam đang gặp vấn đề sức khỏe tâm thần, trong đó có hơn 3 triệu em cần hỗ trợ tâm lý chuyên sâu.
Rối loạn lo âu là phổ biến nhất, ảnh hưởng tới 20% trẻ em, với 6% ở mức nghiêm trọng. Trầm cảm cũng đáng lo ngại, chiếm 3-5% ở trẻ em và 14-25% ở trẻ vị thành niên, có thể dẫn đến ý định hoặc hành vi tự sát.
Áp lực học tập từ gia đình và nhà trường, sự kỳ vọng cao về thành tích, cùng với ảnh hưởng của mạng xã hội và cuộc sống đô thị hóa nhanh chóng, đã và đang tạo ra một gánh nặng tâm lý không hề nhỏ lên đôi vai bé nhỏ của các em.
Tôi nhớ có lần, một người bạn của tôi đã phải “chạy đôn chạy đáo” tìm kiếm chuyên gia cho con, nhưng thật khó để tìm được người thực sự có chuyên môn và kinh nghiệm, bởi lẽ số lượng chuyên gia tâm lý trẻ em tại các bệnh viện và phòng khám chuyên khoa còn hạn chế, chưa đáp ứng đủ nhu cầu đang tăng vùn vụt này.
Khi gia đình và nhà trường chưa đủ “vũ khí”
Thực tế là, không phải cha mẹ nào cũng có đủ kiến thức và kỹ năng để nhận biết sớm, cũng như can thiệp hiệu quả khi con gặp vấn đề tâm lý. Nhiều khi, họ còn xem nhẹ hoặc ngại ngùng khi nhắc đến “bệnh tâm lý”, sợ con bị kỳ thị.
Ở trường học cũng vậy, mặc dù nhiều nơi đã có phòng tham vấn, nhưng phần lớn chỉ mang tính hình thức, thiếu chuyên viên được đào tạo bài bản và cơ sở vật chất không đảm bảo sự riêng tư cần thiết.
Giáo viên thường được cử đi học chứng chỉ rồi kiêm nhiệm, không đủ chuyên môn và thời gian để cáng đáng. Chính sự thiếu vắng “lá chắn” tâm lý chuyên nghiệp này đã tạo ra một “vùng trống” rủi ro, khiến các vấn đề tâm lý học đường không được phát hiện và can thiệp kịp thời, dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng hơn.
Tôi đã từng thấy những trường hợp đáng tiếc chỉ vì sự chậm trễ trong việc tìm kiếm sự hỗ trợ chuyên nghiệp, và điều đó thực sự khiến tôi trăn trở.
Đánh thức người hùng bên trong bạn: Ai phù hợp với nghề tư vấn tâm lý trẻ em?
Trái tim ấm áp và đôi tai biết lắng nghe
Bạn có bao giờ tự hỏi, liệu mình có thực sự phù hợp với một công việc đòi hỏi sự thấu cảm cao độ, một trái tim biết yêu thương và một tinh thần thép không?
Nghề tư vấn tâm lý trẻ em không chỉ đơn thuần là phân tích hành vi, mà còn là cả một nghệ thuật lắng nghe, thấu hiểu và kết nối với thế giới nội tâm phức tạp của các em.
Tôi tin rằng, những ai thực sự yêu trẻ, muốn nhìn thấy nụ cười rạng rỡ trên môi các em, và sẵn lòng dành thời gian để hiểu sâu sắc thế giới nội tâm của chúng, mới có thể đi đường dài với nghề này.
Điều đó đòi hỏi bạn phải có khả năng đồng cảm, đặt mình vào vị trí của trẻ để hiểu những nỗi sợ, lo lắng hay niềm vui của chúng. Một lần, tôi đã phải ngồi hàng giờ liền chỉ để lắng nghe một cô bé vẽ nguệch ngoạc và kể về “những con quái vật” trong giấc mơ của em, mà thực chất đó là những ẩn ức từ áp lực học tập.
Khả năng nhìn thấu và kiên nhẫn vô bờ
Bên cạnh trái tim ấm áp, bạn cần có khả năng quan sát tinh tế, “nhìn thấu” những điều trẻ không thể nói ra bằng lời, đặc biệt là với trẻ nhỏ hoặc những em gặp khó khăn trong giao tiếp.
Trẻ em thường thể hiện cảm xúc qua hành vi, cử chỉ, nét vẽ… chứ không phải lúc nào cũng trực tiếp nói ra. Kỹ năng này đòi hỏi sự kiên nhẫn vô bờ bến và khả năng phân tích sắc bén.
Tôi vẫn nhớ những ngày đầu vào nghề, đôi khi cảm thấy bế tắc vì không hiểu được những tín hiệu mà trẻ đưa ra. Nhưng rồi, với sự hướng dẫn của các chuyên gia đi trước và kinh nghiệm tích lũy, tôi dần học được cách “đọc vị” thế giới của các em.
Hơn nữa, sự kiên trì là yếu tố cực kỳ quan trọng, bởi quá trình trị liệu tâm lý cho trẻ thường diễn ra trong thời gian dài, đòi hỏi cả chuyên gia, gia đình và chính bản thân trẻ phải cùng nhau nỗ lực.
Hành trình “lột xác”: Những bước đi để trở thành chuyên gia tâm lý trẻ thơ
Nền tảng kiến thức vững chắc là chìa khóa
Bắt tay vào hành trình này, tôi nhận ra rằng, đam mê thôi chưa đủ, chúng ta cần một lộ trình rõ ràng và một nền tảng kiến thức vững chắc. Đầu tiên và quan trọng nhất, bạn cần có bằng cử nhân ngành Tâm lý học hoặc các ngành liên quan như Tâm lý học giáo dục, Công tác xã hội, Giáo dục đặc biệt.
Ở Việt Nam, các trường đại học lớn như Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội/TP.HCM), Đại học Sư phạm Hà Nội/TP.HCM, Đại học Lao động – Xã hội đều có các chương trình đào tạo ngành Tâm lý học uy tín.
Nếu muốn đi sâu vào lâm sàng và trị liệu, các bạn nên cân nhắc học lên thạc sĩ, tiến sĩ chuyên ngành Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên. Tôi từng có một người bạn, sau khi có bằng cử nhân, bạn ấy đã quyết định học tiếp chương trình thạc sĩ Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên tại Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, và giờ đây bạn ấy đã trở thành một chuyên gia rất giỏi trong lĩnh vực này.
Kinh nghiệm thực tế – không gì quý giá hơn
Hồi mới ra trường, tôi cứ nghĩ có tấm bằng là đủ. Nhưng không, càng dấn thân, tôi càng nhận ra những kiến thức trên sách vở chỉ là khởi đầu. Chính những buổi thực tập, những ca bệnh thực tế mới là “trường học” lớn nhất của tôi.
Theo quy định tại Việt Nam, để được hành nghề tâm lý lâm sàng trong các cơ sở y tế, bạn cần có ít nhất 9 tháng thực hành dưới sự giám sát của chuyên gia có chứng chỉ hành nghề.
Thời gian thực hành này phải được thực hiện tại các cơ sở y tế, trung tâm tư vấn, hoặc bệnh viện được cấp phép. Việc này giúp bạn trau dồi kỹ năng đánh giá, can thiệp và trị liệu, đồng thời rèn luyện đạo đức nghề nghiệp.
Ngoài ra, việc tham gia các khóa học chuyên sâu, hội thảo, và không ngừng cập nhật kiến thức mới cũng là điều vô cùng cần thiết để nâng cao năng lực chuyên môn của mình.
| Yếu tố cần thiết | Mô tả chi tiết |
|---|---|
| Bằng cấp học vấn | Cử nhân Tâm lý học hoặc các ngành liên quan. Thạc sĩ/Tiến sĩ chuyên ngành Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên được ưu tiên. |
| Kinh nghiệm thực hành | Tối thiểu 9 tháng thực hành có giám sát tại các cơ sở y tế được cấp phép, tích lũy giờ lâm sàng. |
| Chứng chỉ hành nghề | Đối với hoạt động tâm lý lâm sàng trong cơ sở y tế, cần có chứng chỉ hành nghề do Bộ Y tế hoặc cơ quan ủy quyền cấp, theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 và Nghị định 96/2023/NĐ-CP. |
| Kỹ năng mềm | Lắng nghe chủ động, thấu cảm, giao tiếp hiệu quả, kiên nhẫn, quan sát sắc bén, giải quyết vấn đề. |
| Đạo đức nghề nghiệp | Bảo mật thông tin, tôn trọng thân chủ, khách quan, không phán xét, luôn đặt lợi ích của trẻ lên hàng đầu. |
Vén màn bí mật: Học gì và ở đâu để vững vàng nghề nghiệp?
Các ngành học trọng yếu và chuyên sâu
Vậy cụ thể, chúng ta nên học gì và tìm kiếm ở đâu để xây dựng nền tảng vững chắc cho nghề tư vấn tâm lý trẻ em? Trong chương trình đào tạo cử nhân Tâm lý học, bạn sẽ được học các môn cơ sở như Tâm lý học đại cương, Tâm lý học phát triển, Tâm lý học xã hội, Tâm lý học nhân cách.
Đây là những nền tảng quan trọng giúp bạn hiểu về con người và hành vi của họ. Khi đi sâu hơn, bạn sẽ tiếp cận với các môn chuyên ngành như Tâm lý học trẻ em, Tâm lý học lâm sàng, Tâm lý học giáo dục, Tham vấn học đường, các phương pháp đánh giá tâm lý và kỹ thuật trị liệu như liệu pháp nhận thức hành vi (CBT), liệu pháp gia đình, liệu pháp chơi….
Cá nhân tôi từng dành rất nhiều thời gian để tìm hiểu các chương trình học, và cuối cùng tôi chọn một trường có tiếng về tâm lý học lâm sàng, vì tôi muốn thực sự hiểu sâu về các rối loạn tâm lý ở trẻ và cách can thiệp hiệu quả nhất.
“Điểm danh” các cơ sở đào tạo uy tín tại Việt Nam
May mắn thay, ngành Tâm lý học ở Việt Nam đang ngày càng phát triển, với nhiều trường đại học uy tín cung cấp các chương trình đào tạo chất lượng. Ở miền Bắc, bạn có thể tham khảo Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội), Đại học Sư phạm Hà Nội (có chuyên ngành Tâm lý học Trường học và Tâm lý học Giáo dục), Đại học Lao động – Xã hội.
Đặc biệt, Đại học Giáo dục (Đại học Quốc gia Hà Nội) còn có chương trình đào tạo cử nhân ngành Tâm lý học chuyên sâu về Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên, rất phù hợp với định hướng này.
Ở miền Nam, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia TP.HCM), Đại học Sư phạm TP.HCM, Đại học Sài Gòn, Đại học Công nghệ TP.HCM (HUTECH), Đại học Văn Lang, Đại học Hoa Sen cũng là những cái tên nổi bật.
Các trường này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn chú trọng thực hành, với đội ngũ giảng viên giàu kinh nghiệm và cơ sở vật chất hiện đại, giúp sinh viên có cơ hội học hỏi từ nhiều chuyên gia đầu ngành.
Không chỉ là công việc: Cơ hội phát triển và những giá trị nhân văn bạn nhận được
Mở rộng cánh cửa sự nghiệp không giới hạn
Nghề này không chỉ mang lại thu nhập, mà còn là một kho báu vô giá của những giá trị tinh thần và cơ hội phát triển không giới hạn. Sau khi tốt nghiệp và tích lũy đủ kinh nghiệm, cánh cửa sự nghiệp sẽ rộng mở trước mắt bạn.
Bạn có thể làm việc tại các bệnh viện, trung tâm tư vấn tâm lý, trường học với vai trò tham vấn học đường, hoặc các tổ chức phi chính phủ chuyên về trẻ em.
Nhiều người còn chọn hướng mở phòng tư vấn riêng, trở thành chuyên gia độc lập, như một cách để chủ động hơn trong công việc và mang lại giá trị lớn hơn cho cộng đồng.
Tôi có một người chị, sau nhiều năm làm việc ở bệnh viện, chị ấy đã mở một trung tâm riêng chuyên về trị liệu chơi cho trẻ em, và thực sự rất thành công, giúp đỡ được rất nhiều gia đình.
Hạnh phúc giản dị từ những nụ cười trẻ thơ
Nhưng trên hết, điều quý giá nhất mà công việc này mang lại chính là những giá trị nhân văn sâu sắc. Tưởng tượng mà xem, bạn sẽ là người đồng hành, là điểm tựa để một đứa trẻ vượt qua nỗi sợ hãi, tìm lại nụ cười, hay một gia đình tìm thấy sự kết nối trở lại.
Tôi từng có một ca mà sau nhiều tháng kiên trì, cậu bé nhút nhát đó đã có thể tự tin giao tiếp trở lại. Cảm giác lúc đó thật sự vỡ òa, một niềm hạnh phúc không gì sánh bằng mà tiền bạc không thể mua được.
Mỗi khi nhìn thấy một đứa trẻ tiến bộ, một gia đình được hàn gắn, tôi lại thấy công việc của mình thật ý nghĩa và tràn đầy động lực để tiếp tục hành trình này.
Đây không chỉ là việc chữa lành cho các em, mà còn là hành trình chữa lành cho chính tâm hồn mình nữa đấy.
Đối mặt thử thách, gặt hái thành công: Những điều cần lưu ý trên con đường này
Áp lực và gánh nặng cảm xúc
Đương nhiên, không có con đường nào trải toàn hoa hồng. Nghề này cũng vậy, đầy rẫy những thử thách mà đôi khi khiến chúng ta muốn bỏ cuộc. Áp lực công việc, gánh nặng cảm xúc khi phải đối diện với những câu chuyện đau lòng, những vấn đề phức tạp của trẻ và gia đình có thể khiến bạn kiệt sức.
Tôi nhớ có những giai đoạn, tôi cảm thấy hoàn toàn cạn kiệt năng lượng, như thể mình đang gánh vác cả thế giới của những đứa trẻ. Việc duy trì sự khách quan và chuyên nghiệp trong khi vẫn giữ được sự thấu cảm là một nghệ thuật đòi hỏi rất nhiều sự rèn luyện.
Ngoài ra, việc đối phó với những trường hợp khó khăn, những phản kháng từ phía phụ huynh hoặc thậm chí là sự thiếu hợp tác của chính đứa trẻ cũng là những thách thức không hề nhỏ.
Đừng quên “sạc lại pin” cho chính mình
Vì vậy, việc chăm sóc bản thân là vô cùng quan trọng, không kém gì việc chăm sóc cho thân chủ. Bạn cần có cơ chế giám sát chuyên môn (supervision), nơi bạn có thể chia sẻ những khó khăn, nhận được lời khuyên từ các chuyên gia giàu kinh nghiệm hơn.
Ngoài ra, hãy dành thời gian cho những sở thích cá nhân, kết nối với bạn bè, gia đình, hoặc đơn giản là dành một buổi chiều yên tĩnh cho chính mình. Tôi đã học được rằng, nếu mình không “sạc lại pin”, mình sẽ không thể có đủ năng lượng để giúp đỡ người khác.
Đây không phải là sự ích kỷ, mà là sự chuyên nghiệp. Hãy nhớ rằng, một chuyên gia tâm lý khỏe mạnh về tinh thần mới có thể thực sự là điểm tựa vững chắc cho những tâm hồn non nớt.
“Góc nhỏ” thực tế: Thu nhập và triển vọng nghề nghiệp tại Việt Nam
Mức lương có đủ sống và phát triển?
Giờ thì chúng ta hãy cùng nhìn vào một khía cạnh khá “thực tế” mà ai cũng quan tâm: thu nhập. Mức lương của chuyên gia tâm lý học ở Việt Nam có sự chênh lệch lớn tùy vào vị trí công việc, kinh nghiệm, và địa phương làm việc.
Theo các khảo sát, mức lương khởi điểm cho chuyên viên tâm lý tại bệnh viện, trung tâm tư vấn thường dao động từ 8-15 triệu đồng/tháng. Với những người có kinh nghiệm từ 3-5 năm, mức lương có thể cao hơn, từ 12-18 triệu đồng/tháng, và nếu bạn làm việc trong các tập đoàn lớn hoặc tổ chức quốc tế, thu nhập có thể lên đến 25-30 triệu đồng/tháng hoặc hơn.
Tôi không thể nói chính xác con số cụ thể cho từng trường hợp, vì nó phụ thuộc vào nhiều yếu tố, nhưng nhìn chung, so với vài năm trước, mức thu nhập đã cải thiện đáng kể và có tiềm năng tăng trưởng tốt.
Xu hướng phát triển của ngành trong tương lai gần
Nếu bạn hỏi tôi liệu đây có phải là một lựa chọn ổn định cho tương lai không, thì câu trả lời của tôi là CÓ. Nhu cầu về chăm sóc sức khỏe tinh thần nói chung và tâm lý trẻ em nói riêng sẽ chỉ tăng chứ không giảm, đặc biệt là khi xã hội ngày càng nhận thức rõ hơn về tầm quan trọng của nó.
Chính phủ Việt Nam cũng đã có những động thái tích cực, điển hình là Quyết định số 1591/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình Chăm sóc sức khỏe tâm thần trẻ em giai đoạn 2023-2030, cho thấy sự quan tâm và đầu tư vào lĩnh vực này.
Điều này mở ra nhiều cơ hội việc làm tại các trường học, bệnh viện, trung tâm cộng đồng, và cả các mô hình tư vấn trực tuyến đang phát triển mạnh mẽ. Nếu bạn có đủ đam mê, kiến thức và không ngừng học hỏi, tôi tin rằng bạn sẽ gặt hái được những thành công rực rỡ trên con đường đầy ý nghĩa này.
Lời kết
Thế là chúng ta đã cùng nhau đi qua một hành trình dài, khám phá những góc khuất đầy ý nghĩa của nghề tư vấn tâm lý trẻ em. Tôi hy vọng rằng, qua những chia sẻ chân thành từ chính trải nghiệm của mình, các bạn đã có cái nhìn rõ ràng hơn về con đường đầy thử thách nhưng cũng vô cùng vinh quang này. Nếu trái tim bạn mách bảo rằng đây chính là sứ mệnh, đừng ngần ngại dấn thân nhé. Mỗi nụ cười của trẻ thơ chính là phần thưởng vô giá nhất, phải không nào?
Thông tin hữu ích bạn nên biết
1. Chú trọng thực hành lâm sàng: Ngoài kiến thức lý thuyết, kinh nghiệm thực tế tại các bệnh viện, trung tâm là yếu tố then chốt giúp bạn vững vàng nghiệp vụ. Hãy tìm kiếm cơ hội thực tập, học hỏi từ các chuyên gia đi trước càng sớm càng tốt nhé.
2. Không ngừng học hỏi và cập nhật: Lĩnh vực tâm lý luôn có những phát triển mới. Tham gia các khóa học chuyên sâu, hội thảo quốc tế và đọc các nghiên cứu mới là cách để bạn duy trì và nâng cao năng lực chuyên môn của mình.
3. Xây dựng mạng lưới hỗ trợ: Kết nối với đồng nghiệp, tham gia các nhóm chuyên môn sẽ giúp bạn có thêm nguồn lực, lời khuyên và cơ chế giám sát cần thiết khi gặp khó khăn trong công việc.
4. Quan tâm đến sức khỏe tinh thần bản thân: Đây là nghề nghiệp đòi hỏi nhiều về cảm xúc. Hãy học cách cân bằng cuộc sống, tìm kiếm sở thích riêng và đừng ngại tìm kiếm sự hỗ trợ khi bạn cần để tránh kiệt sức nhé.
5. Nâng cao kỹ năng mềm: Khả năng lắng nghe, thấu cảm, giao tiếp hiệu quả, và sự kiên nhẫn là những “vũ khí” quan trọng giúp bạn thành công trong việc kết nối và hỗ trợ trẻ.
Tổng hợp những điểm quan trọng
Trở thành chuyên viên tư vấn tâm lý trẻ em tại Việt Nam không chỉ là một nghề nghiệp đầy tiềm năng với nhu cầu cao, mà còn là một hành trình ý nghĩa để bạn kiến tạo những giá trị nhân văn sâu sắc. Để thành công, bạn cần trang bị cho mình nền tảng kiến thức vững chắc qua các chương trình đào tạo chuyên ngành tại các trường đại học uy tín, đồng thời tích lũy kinh nghiệm thực tế thông qua các buổi thực hành có giám sát. Hơn hết, một trái tim ấm áp, khả năng lắng nghe thấu cảm và sự kiên nhẫn vô bờ bến chính là “kim chỉ nam” giúp bạn vượt qua mọi thử thách, từ áp lực công việc đến gánh nặng cảm xúc. Hãy nhớ rằng, việc chăm sóc sức khỏe tinh thần của chính mình cũng quan trọng không kém để có thể trở thành điểm tựa vững chắc cho những tâm hồn non nớt. Con đường này không dễ dàng, nhưng phần thưởng là những nụ cười trẻ thơ và sự phát triển của cộng đồng chắc chắn sẽ là động lực lớn nhất cho bạn. Tôi tin rằng, với đủ đam mê và nỗ lực, bạn sẽ trở thành một “người hùng thầm lặng”, mang lại ánh sáng cho tương lai của thế hệ trẻ Việt Nam.
Câu Hỏi Thường Gặp (FAQ) 📖
Hỏi: Để trở thành một chuyên viên tư vấn tâm lý trẻ em ở Việt Nam, chúng ta cần những điều kiện gì và lộ trình học tập ra sao?
Đáp: Ôi, câu hỏi này thì đúng là trúng tủ luôn đấy! Từ trải nghiệm của bản thân và những gì mình tìm hiểu kỹ càng, để trở thành một chuyên viên tâm lý trẻ em “có tâm và có tầm” ở Việt Nam, các bạn cần chuẩn bị một hành trang khá vững chắc đấy.
Đầu tiên và quan trọng nhất, các bạn cần có bằng Cử nhân ngành Tâm lý học. Ở Việt Nam mình, có nhiều trường đại học uy tín đào tạo ngành này lắm, ví dụ như Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (cả Hà Nội và TP.HCM), Đại học Sư phạm Hà Nội, Đại học Sư phạm TP.HCM hay Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam.
Nhưng đó mới chỉ là bước khởi đầu thôi nhé! Với lĩnh vực tâm lý trẻ em, đặc biệt là các vị trí lâm sàng hay trị liệu chuyên sâu, việc học lên Thạc sĩ, thậm chí là Tiến sĩ chuyên ngành Tâm lý học lâm sàng trẻ em và vị thành niên là cực kỳ cần thiết.
Mình thấy, các chương trình đào tạo sau đại học sẽ giúp các bạn đi sâu hơn vào việc chẩn đoán, đánh giá và xây dựng các liệu pháp can thiệp hiệu quả cho các vấn đề tâm lý phức tạp của trẻ.
À, một điều quan trọng nữa mà tôi nhận ra là kinh nghiệm thực hành có giám sát. Theo Nghị định số 96/2023/NĐ-CP, một chuyên viên tâm lý lâm sàng cần có ít nhất 9 tháng thực hành có giám sát tại các cơ sở y tế hoặc trung tâm tư vấn được cấp phép.
Điều này không chỉ giúp mình vững tay nghề mà còn đảm bảo đạo đức và sự an toàn cho thân chủ nhỏ tuổi. Sau đó, việc có chứng chỉ hành nghề theo Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023 là điều kiện bắt buộc để các bạn có thể chính thức hành nghề đấy.
Ngoài kiến thức chuyên môn, các kỹ năng mềm như giao tiếp khéo léo, lắng nghe chủ động, tư duy phản biện và khả năng giải quyết vấn đề cũng là những “vũ khí” lợi hại không thể thiếu đâu nhé!
Hỏi: Cơ hội việc làm và mức lương của ngành này ở Việt Nam có thực sự hấp dẫn không?
Đáp: Nói thật lòng nhé, tôi thấy đây là một trong những ngành có tiềm năng phát triển cực kỳ lớn ở Việt Nam mình. Nhu cầu xã hội về chăm sóc sức khỏe tâm thần nói chung và tâm lý trẻ em nói riêng đang “khát” nhân lực đến mức báo động.
Áp lực học tập, sự thay đổi chóng mặt của xã hội hiện đại khiến ngày càng nhiều trẻ em gặp phải các vấn đề về lo âu, trầm cảm, rối loạn phát triển hay các vấn đề hành vi khác.
Chính vì vậy, cơ hội việc làm trong ngành này vô cùng rộng mở. Các bạn có thể tìm thấy mình ở nhiều vị trí khác nhau lắm:
Trở thành nhà tâm lý học đường, đồng hành cùng các em học sinh ở trường học để giúp các em vượt qua khó khăn về học tập, bạn bè, gia đình hay định hướng tương lai.
Làm chuyên viên tâm lý lâm sàng tại các bệnh viện, phòng khám chuyên khoa tâm thần, hoặc các trung tâm trị liệu, nơi mình có thể trực tiếp can thiệp và hỗ trợ các trường hợp nặng hơn.
Tham gia vào các tổ chức cộng đồng, NGO, hoặc làm nhà tư vấn gia đình để hỗ trợ toàn diện cho trẻ và gia đình các em. Thậm chí, nếu có đam mê nghiên cứu hoặc giảng dạy, các bạn có thể trở thành giảng viên tại các trường đại học, cao đẳng.
Về mức lương thì sao nhỉ? Mình thấy cũng khá hấp dẫn đấy, nhưng tất nhiên là sẽ phụ thuộc vào trình độ, kinh nghiệm và vị trí làm việc nữa. Theo thông tin mình tìm hiểu, một sinh viên mới ra trường có thể bắt đầu với mức 7 – 10 triệu đồng/tháng.
Với kinh nghiệm từ 1-3 năm, một chuyên viên tâm lý học đường có thể đạt mức 10 – 15 triệu đồng/tháng. Còn các chuyên viên tâm lý lâm sàng có kinh nghiệm 2 – 5 năm thì mức lương có thể lên tới 15 – 25 triệu đồng/tháng.
Đặc biệt, những ai có trình độ Thạc sĩ, Tiến sĩ, chứng chỉ hành nghề và nhiều năm kinh nghiệm, hoặc làm việc cho các tổ chức quốc tế, công ty lớn, mức thu nhập có thể rất cao, thậm chí 50 – 120 triệu đồng/tháng.
Mình thấy, nếu các bạn đủ chuyên môn và có tiếng tăm, việc mở phòng tư vấn riêng cũng là một hướng đi mang lại thu nhập rất tốt đấy.
Hỏi: Vậy, những khó khăn và niềm vui lớn nhất khi theo đuổi nghề chuyên viên tư vấn tâm lý trẻ em là gì?
Đáp: Nghề nào cũng có hai mặt của nó, và nghề chuyên viên tâm lý trẻ em cũng không ngoại lệ đâu các bạn ạ. Tôi đã chứng kiến và trải nghiệm rất nhiều điều trong suốt hành trình của mình.
Về khó khăn, điều đầu tiên mình phải kể đến chính là định kiến xã hội. Dù đã tốt hơn nhiều, nhưng ở Việt Nam, nhiều người vẫn còn e ngại, thậm chí xem nhẹ khi nhắc đến các vấn đề sức khỏe tâm thần, và không sẵn lòng tìm đến chuyên gia tâm lý cho con cái.
Điều này khiến cho việc tiếp cận và hỗ trợ trẻ em trở nên khó khăn hơn. Thêm nữa, mình thấy ở nhiều trường học công lập, đội ngũ chuyên trách tư vấn tâm lý vẫn còn rất thiếu thốn, thường chỉ có một người kiêm nhiệm cho hàng nghìn học sinh, lại còn thiếu cả không gian riêng tư, thân thiện cho các buổi tham vấn nữa.
Điều này thực sự là một thách thức lớn. Thị trường cũng có không ít những “chuyên gia tự xưng” không có bằng cấp, kinh nghiệm bài bản, làm mất đi niềm tin của cộng đồng vào nghề.
Đôi khi, mình cũng phải đối mặt với những ca khó, đòi hỏi sự kiên nhẫn, chuyên môn cao và cả khả năng chịu đựng áp lực tâm lý nữa. Nhưng các bạn ơi, niềm vui mà nghề này mang lại thì lớn lao lắm, nó bù đắp tất cả những khó khăn đó!
Mình vẫn nhớ như in cảm giác hạnh phúc dâng trào khi thấy một đứa trẻ từng trầm lặng, sợ hãi, nay đã dám cười, dám nói, dám chia sẻ câu chuyện của mình.
Hay khi một bé từng có hành vi tiêu cực, giờ đã biết cách điều chỉnh cảm xúc, hòa đồng hơn với bạn bè, và học tập tiến bộ vượt bậc. Đó không chỉ là sự thay đổi của một đứa trẻ, mà là mình đã góp phần thắp lên hy vọng cho cả một gia đình, kiến tạo một tương lai tốt đẹp hơn cho các em.
Mỗi ngày làm việc đều là một câu chuyện mới, không hề nhàm chán đâu. Cái cảm giác được đồng hành, được lắng nghe và chứng kiến sự trưởng thành của những tâm hồn non nớt, ấy mới là điều tuyệt vời nhất mà mình nhận được từ công việc này.
Nó không chỉ là một nghề, mà còn là một sứ mệnh, mang lại giá trị nhân văn sâu sắc mà không phải ngành nghề nào cũng có được. Tin tôi đi, đây là một lựa chọn không bao giờ khiến bạn phải hối hận!
